Ένα ξεχασμένο αρχείο, μια άγνωστη ιστορία: Οι τελευταίες καταγραφές του Σωκράτη Αικατερινίδη

Γράφει ο Νίκος Αποστολόπουλος

Τον Δεκέμβριο του 2017 γνώρισα τη Ρόζυ Μιχικιάν. Για πολλούς, το όνομά της ίσως να μην είναι ιδιαίτερα γνωστό. Για όσους, όμως, έχουν ασχοληθεί με την ιστορία της έρευνας των ΑΤΙΑ στην Ελλάδα, η συμβο

λή της αποτελεί ένα σημαντικό, αν και σχετικά άγνωστο, κεφάλαιο.

Από την πρώτη μας γνωριμία αναπτύχθηκε μια στενή φιλία. Στις αμέτρητες συναντήσεις μας, συνήθως γύρω από έναν καφέ και με αφορμή ατελείωτες συζητήσεις για την ιστορία της ελληνικής ουφολογίας, η Ρόζυ επέστρεφε συχνά στις αναμνήσεις της από την περίοδο κατά την οποία υπήρξε στενή συνεργάτιδα και, όπως η ίδια περιγράφει, «δεξί χέρι» του Σωκράτη Αικατερινίδη.

Ο Αικατερινίδης υπήρξε μία από τις πλέον χαρακτηριστικές προσωπικότητες στον χώρο της έρευνας των ΑΤΙΑ στην Ελλάδα. Για σχεδόν πέντε δεκαετίες ασχολήθηκε συστηματικά με τη συλλογή, καταγραφή και διερεύνηση περιστατικών, αφήνοντας πίσω του ένα εκτεταμένο προσωπικό αρχείο.

Η ιστορία, ωστόσο, που θα ακολουθούσε τη γνωριμία μου με τη Ρόζυ Μιχικιάν επρόκειτο να ανοίξει ένα εντελώς διαφορετικό κεφάλαιο.

Το μπαούλο με το αρχείο

Το 2018, ύστερα από αρκετές συναντήσεις και πολύωρες συζητήσεις, δέχθηκα ένα ακόμη τηλεφώνημα από τη Ρόζυ. Μου ζήτησε να την επισκεφθώ ξανά στο σπίτι της.

Αυτή τη φορά, όμως, υπήρχε κάτι διαφορετικό.

Ανοίγοντας ένα παλιό μπαούλο, μου αποκάλυψε ένα μεγάλο μέρος από το υλικό που είχε διασωθεί από το προσωπικό αρχείο του Σωκράτη Αικατερινίδη.

Η εικόνα που αντίκρισα ήταν εντυπωσιακή.

Δεκάδες μαύρα ντοσιέ, εκατοντάδες δακτυλογραφημένες και χειρόγραφες σελίδες Α4, σπάνια βιβλία, δυσεύρετα πλέον περιοδικά, εκατοντάδες φωτογραφίες ΑΤΙΑ, αποκόμματα εφημερίδων και δεκάδες αναφορές περιστατικών που δεν είχαν, μέχρι τότε, αποτελέσει αντικείμενο συστηματικής μελέτης.

Δεν επρόκειτο απλώς για μια συλλογή παλιών εγγράφων. Ήταν ένα τμήμα της ιστορίας της ελληνικής έρευνας των ΑΤΙΑ, συγκεντρωμένο μέσα σε φακέλους, σημειώσεις, φωτογραφίες και προσωπικές καταγραφές.

Το υλικό προερχόταν από το προσωπικό αρχείο του Σωκράτη Αικατερινίδη, ενός από τους σημαντικότερους και πλέον μυστηριώδεις Έλληνες ερευνητές του φαινομένου των ΑΤΙΑ.

Ένα αρχείο που διασώθηκε

Μετά τον θάνατο του Αικατερινίδη, το 2005, το μεγαλύτερο μέρος του αρχείου του πέρασε στην κατοχή γνωστού ερευνητή του χώρου. Ένα μικρότερο, αλλά εξαιρετικά σημαντικό τμήμα του, το οποίο γνώριζαν ελάχιστοι, είχε παραμείνει στην κατοχή της Ρόζυ Μιχικιάν.

Η αποκάλυψη αυτή ήταν από μόνη της σημαντική. Ακόμη μεγαλύτερη, όμως, ήταν η επόμενη ανακοίνωσή της.

Με τη σύμφωνη γνώμη του Μάκη Ποδότα, η Ρόζυ είχε αποφασίσει να μου παραχωρήσει το συγκεκριμένο υλικό, προκειμένου να το ταξινομήσω, να το μελετήσω και να το διαχειριστώ με τρόπο που, κατά την άποψή μας, θα εξυπηρετούσε τη σοβαρή και τεκμηριωμένη έρευνα.

Ο όγκος του αρχείου ήταν τεράστιος. Για τη μεταφορά του χρειάστηκε να γεμίσουμε περισσότερες από δέκα μεγάλες σακούλες. Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε μια πολύμηνη διαδικασία ταξινόμησης, καταγραφής και μελέτης.

Και τότε, ανάμεσα σε εκατοντάδες φακέλους και χιλιάδες σελίδες, εμφανίστηκε κάτι που αρχικά έμοιαζε ασήμαντο.

Το μικρό ντοσιέ

Ήταν ένα μικρό ντοσιέ.

Η Ρόζυ Μιχικιάν μού το έδωσε σχεδόν διστακτικά και μου ζήτησε να το ξεφυλλίσω.

Στο εσωτερικό του υπήρχαν δεκατέσσερις χειρόγραφες σελίδες.

Δεν ήταν απλές σημειώσεις.

Ήταν οι τελευταίες σκέψεις, οι συμβουλές και οι προσωπικές εξομολογήσεις του Σωκράτη Αικατερινίδη, καταγεγραμμένες λίγο πριν από τον θάνατό του, κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός».

Για έναν ερευνητή που ενδιαφέρεται όχι μόνο για τα ίδια τα περιστατικά, αλλά και για την ιστορία των ανθρώπων που τα κατέγραψαν, το εύρημα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό.

Ο Αικατερινίδης δεν είχε δική του οικογένεια και, σύμφωνα με όσα μου μετέφερε η Ρόζυ, αισθανόταν την ανάγκη να της εμπιστευθεί ορισμένες σκέψεις, αναμνήσεις και συμβουλές που θεωρούσε σημαντικές.

Οι συνομιλίες τους πραγματοποιήθηκαν σε δύο διαφορετικές συναντήσεις, στον 7ο όροφο του «Ευαγγελισμού».

Η Ρόζυ, αντιλαμβανόμενη προφανώς τη σημασία αυτών των συζητήσεων, θέλησε να διασφαλίσει ότι τίποτα δεν θα χαθεί.

Αγόρασε ένα μικρό δημοσιογραφικό κασετόφωνο και κατέγραψε τις συνομιλίες τους.

Από την κασέτα στο χαρτί

Η ιστορία, όμως, δεν σταμάτησε εκεί.

Με το πέρασμα του χρόνου, η Ρόζυ άρχισε να φοβάται ότι η κασέτα θα μπορούσε να καταστραφεί, να αλλοιωθεί ή ακόμη και να χαθεί. Έτσι, πήρε την απόφαση να μεταγράψει χειρόγραφα σε χαρτί ολόκληρο το περιεχόμενο των συνομιλιών.

Η πράξη αυτή αποδείχθηκε καθοριστική.

Χάρη σε αυτή την προσωπική προσπάθεια διασώθηκε ένα μοναδικό τεκμήριο, το οποίο δεν αφορά μόνο την προσωπικότητα και τις τελευταίες σκέψεις ενός σημαντικού Έλληνα ερευνητή, αλλά αποτελεί ταυτόχρονα ένα κομμάτι της ιστορίας της έρευνας των ΑΤΙΑ στην Ελλάδα.

Δεκατέσσερις χειρόγραφες σελίδες, λοιπόν, κρυμμένες για χρόνια μέσα σε ένα μικρό ντοσιέ, βρέθηκαν τελικά ανάμεσα σε ένα πολύ μεγαλύτερο αρχείο.

Και ίσως αυτή να είναι η πραγματική αξία ενός ιστορικού αρχείου: όχι μόνο όσα γνωρίζουμε ήδη, αλλά κυρίως όσα περιμένουν να ανακαλυφθούν, να διασταυρωθούν και να μελετηθούν.

Το συγκεκριμένο αρχείο, μαζί με αρχειακό υλικό και άλλων παλαιότερων ερευνητών και ομάδων που ασχολήθηκαν ή συνεχίζουν να ασχολούνται με το φαινόμενο των ΑΤΙΑ στην Ελλάδα, είναι διαθέσιμο στο κοινό στα γραφεία της ΕΡΕΝΖΩ/GRUFON.

• 

• 

• 

• 

• 

• 

•